Eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı, AK Parti Milletvekili Faruk Çelik’in emekli maaşlarındaki dengesizliklere dikkat çekerek işaret ettiği “intibak yasası” çağrısı, kamuoyunda ve emekliler arasında büyük bir yankı uyandırdı.
Sosyal güvenlik sisteminde uzun süredir biriken aksaklıkları ve emeklilerin seyyanen zam taleplerini SGK Uzmanı Emin Yılmaz YENİÇAĞ Ekonomi Şefi Süleyman Çay’a değerlendirdi.
Emekli aylıklarının zaman içinde erimesi ve derinleşen geçim sıkıntısının temelinde sistemik sorunların yattığına dikkat çeken SGK Uzmanı Emin Yılmaz, Türkiye’deki emekli maaşlarının ilk sigorta başlangıç tarihine göre üç ayrı dönem üzerinden hesaplandığını belirtti.
1999 öncesi dönemde gösterge sistemi uygulanırken aylık bağlanma oranları en yüksek seviyedeydi. 1999 ile 2008 yılları arasındaki ikinci dönemde ise bu oranlar kademeli olarak düşürülmeye başlandı. 2008 sonrasında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun ile birlikte emekli aylığı hesaplamasında ülkenin gelişme hızının yalnızca belirli bir oranının dikkate alınması, maaşların en çok kan kaybettiği süreci beraberinde getirdi.
Yılmaz, aylık bağlanma oranlarının düşürülmesinin, gösterge sisteminden vazgeçilmesinin ve katsayı düzenlemelerinin, bugün emekli aylıklarının insanca yaşam seviyesinin altında kalmasındaki temel etkenler olduğunu ifade etti.
Mevcut sistemin prim ödeme gün sayısını ödüllendirmek yerine adeta cezalandırdığını vurgulayan Yılmaz, taban aylık uygulamasındaki çarpıklığı dikkat çeken bir örnekle gözler önüne serdi.
Yılmaz, asgari ücretten 10 yıl boyunca toplam 3 bin 600 gün prim ödeyen bir vatandaş ile 25 yıl çalışarak 9 bin gün prim ödeyen bir başka vatandaşın, Hazine desteğiyle uygulanan taban aylık düzenlemesi nedeniyle aynı maaşı, yani 23 bin 552 TL aldığını dile getirdi.
İntibak yasasının farklı yıllarda emekli olan vatandaşlar arasındaki maaş uçurumunu kapatmayı hedeflediğini belirten Emin Yılmaz, bu uygulamanın geçmişte yalnızca 2000 yılı öncesinde emekli olanlar için hayata geçirildiğini hatırlattı.
Yıllar içinde enflasyon karşısında eriyen maaşların yeniden insanca yaşanabilir seviyelere çekilmesinin şart olduğunu vurguladı.
Emeklilerin intibak, seyyanen zam veya refah payı beklentilerine dair değerlendirmelerde bulunan Emin Yılmaz, geçici çözümler yerine kalıcı bir sistem reformuna ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Maaş hesaplama sisteminin, ödenen prim ve gün sayısını adil şekilde yansıtacak biçimde sil baştan kurgulanması gerektiğini belirten Yılmaz; adı intibak, seyyanen zam ya da refah payı ne olursa olsun, yapılan artışların erimemesi için hayat pahalılığı ve enflasyonun kontrol altına alınmasının en temel şart olduğunun altını çizdi.
